Haul-Out Kontrol Listesi: Karaya Almadan Önce ve Sonrasında Yapılması Gerekenler

Haul-Out; teknenizi sezonu kapatmak, kapsamlı bakım yapmak veya gövdeyi incelemek için karaya aldığınız süreç. Türkiye'de çoğu tekne sahibi Ekim ve Kasım aylarında kışlık haul-out yaptırıyor. İyi planlanmış bir haul-out birkaç günden birkaç haftaya uzayabiliyor; ne zaman başlayacağınızı, nerede yaptıracağınızı ve neleri kontrol edeceğinizi önceden belirlemek önemli miktarda zaman ve para tasarrufu sağlıyor.

Haul-Out Marinası Seçimi

Her marinada travel lift (vincin) kapasitesi ve geniş çaplı bakım altyapısı bulunmuyor. Doğru yer seçimi için:

Vinç kapasitesi: Teknenizin deplasmanını bilin — vinç kaldırma kapasitesinin altında olması şart. Türkiye'deki büyük marinalarda 50–150 ton kapasiteli travelift mevcut.

Teknik altyapı: Yapılacak işlere göre değerlendirin. Boya, motor, elektrik veya yapısal çalışma için yerinde ustalar ya da bağımsız atölyeye kolay erişim gerekiyor.

Kışlık alan: Kapalı hangar içinde kışlama; tekneyi UV ve yağmurdan koruyor. Açık alanda kışlayan tekne doğru brandayla benzer koruma alabilir.

Güvenlik: Marina 7/24 güvenlik gözetimi yapıyor mu? Kışın bakımsız teknelerde hırsızlık riski düşük ama sıfır değil.

Fiyat ve şeffaflık: Haul-Out ücretinin kalkış + karaya alma + günlük depolama mı, yoksa aylık paket mi olduğunu netleştirin. Boya ve işçilik genellikle ayrı faturalandırılıyor.

Haul-Out Öncesi: Su Üzerindeyken

Tekne Hazırlığı

Haul-Out günü tesise yanaşmadan önce tekneyi hazırlayın:

Güvertedeki gevşek ekipmanları içeriye alın veya bağlayın; travelift askısı geçerken donanım takılabilir
Bom ve direkleri halatla güvenceye alın
Fender ve spring halatlarını hazır edin; tesise yanaşma dar köşelerde olabiliyor
Deniz musluklarının (seacock) yerini ve işlevini bilen birinin technede olmasını sağlayın
Kısa devre riskini azaltmak için güverte kablo hatlarını kontrol edin

Yakıt ve Sıvılar

Yakıt depolarını %80–90 doldurun; boş depolarda yoğuşma birikiyor, su kontaminasyonu başlıyor
Su tanklarını tamamen boşaltın; donma riski olan bölgelerde su kalırsa tank çatlayabilir
WC kaseti ve gri su tanklarını boşaltın ve durulamayın

Akü Durumu

Akü başlarını ölçün; her iki akü de sezon öncesi tam dolu olmalı
Trickle charger (şarj bakım cihazı) kablosunu masa başı konuma alın; bağlama kolaylığı için

Haul-Out Günü: Kızaktan Çıkar Çıkmaz

Karina hâlâ ıslakken yapılacak değerlendirme; boya durumunu ve deniz canlısı birikimini net gösteriyor.

Karina (Su Altı Gövde)

Boya durumu: Soyulma, gelişmiş çatlaklar veya kaplama kalınlığı azalmış alanlar var mı? Kabarma varsa altında nem birikmiş olabilir — nem ölçer ile teyit edin
Anti-fouling etkinliği: Deniz canlısı (midye, barnacles, yosun) yoğun birikimi; boyanın yetersiz kaldığını işaret ediyor
Osmozis belirtileri: Kabarcık veya şişlik — osmozis tespiti kritik; müdahale gecikmemeli
Anotlar: Şaft, brakis strut, döşeme ve dümen anotlarını kontrol edin; yüzde elliden fazla erimişlerse değiştirin

Pervane ve Şaft

Pervane kanatlarında çentik, kıvrık veya kırık var mı?
Şaft ile pervane arasındaki kazan pinini kontrol edin
Şaft salmastrasında (stern gland) anormal sızıntı izi var mı?
Brakis (cutlass bearing) oynaklığı test edin; şaftı elle kavrayıp sallayarak

Dümen

Dümen miline sahip tutarak oynaklık hissediliyor mu?
Dümen yüzeyinde çatlak veya ezilme var mı?
Dümen anodunu kontrol edin

Su Altı Aksamı

Deniz musluklarını (seacock) tek tek açıp kapatın; sert döndüren vanalar WD-40 + servis gerektirir
Sonar, log ve diğer su altı sensörlerini kontrol edin; conta durumları
Trim tab, stabilizer veya bow thruster propunu inceleyin

Haul-Out Sonrası Bakım Planı

Anti-Fouling Boya İşlemi

Eski boyanın durumuna göre iki senaryo:

Senaryo A – Boya ince ama sağlam:

Yüksek basınçlı su ile temizleme (kuru boya tozunu ıslatmadan önce)
Islak ortamda zımpara: 80–120 kum
Kuru — 1+ kat yeni anti-fouling boya

Senaryo B – Çok katlı boya birikimi veya osmozis:

Tüm eski boyanın soyulması (zımpara veya soyma diskleriyle)
Epoksi primer — osmozis varsa epoxi barrier kürü gerekebilir; bu süreç 7–14 gün sürüyor
Taze anti-fouling sistemi (2–3 kat, su hattı +1 kat ekstra)

Boya seçimi:

Aşınmalı (ablative / self-polishing): Sürtünmeyle yavaş aşınıyor, taze biyosit yüzey açıkta kalıyor; marina + açık deniz kombinasyonu için ideal
Sert (hard): Hız odaklı tekneler için; sürükleme düşük ama dip temizliği şart
Bakır-free (biyosit alternatif): Bazı bölgelerde bakır kısıtlaması uygulanıyor; silikon veya organik alternatifler mevcut

Motor Bakımı (Haul-Out'ta Yapın)

Haul-Out ayakta yapılabilecek motorlu aksamları toplu halletmek zaman kazandırıyor:

Yağ ve yağ filtresi değişimi
Dizel yakıt filtresi (kaba + ince filtre)
İmpeller değişimi; lastik çark 1–2 yılda bir yenilenmelidir
Soğutma suyu (raw water + kapalı devre) kontrolü; kireç birikimi, antifriz seviyesi
Egzost hortum muayenesi; çatlak veya sertleşme
Kayış gerginliği (alternator, su pompası)
Yakıt tankı dip suyu kontrolü; su birikmiş tankta bakteri (diesel bug) ürüyor

Elektrik Sistemi

Güverte altı ve motor bölmesindeki açık kablo bağlantılarını kontrol edin; korozyon
Tüm güverte fitting bağlantı noktalarını (aydınlatma, VHF anten, kaptan köşkü) sızdırmazlık açısından kontrol edin
Aküleri şarjlı bırakın veya trickle charger bağlayın; akü tamamen deşarj olursa hücreler hasar görüyor

İçerik Bakımı

Tüm dolap ve çekmeceleri açık bırakın; nem ve küf önleme için hava sirkülasyonu zorunlu
Yatak, yastık, yelken çantaları ve minderleri eve götürün; teknede kalan kumaş eşyalar küfleniyor
Mutfak malzemeleri, baharat ve gıda maddelerini tamamen boşaltın
Buzdolabı kapağını açık kilitleyin; iç yüzey nemini atacak
Tuvalet su borularını temizleyip boşaltın; kış döneminde WC içinde kalan su kireçleniyor

Kışlık Örtü (Branda / Shrink-Wrap)

Tekneyi kışa hazırlarken koruyucu örtü seçimi önemli:

Branda: Taşınabilir, tekrar kullanılabilir, fiyatı düşük. Tekneye iyi oturması için iskelet sistem (rib sistemi) kurulması tavsiye ediliyor; aksi hâlde su birikiyor ve örtü yırtılıyor. Hava sirkülasyonu için küçük açıklıklar bırakın.

Shrink-Wrap: Tek kullanımlık plastik film; ısıtıcı tabancayla tekneye sıkıca çekiliyor. Yağmua ve UV'ye karşı mükemmel bariyer. Uzman gerektirir; uygunsuz kullanımda ergime veya çöküş riski. Çevre açısından plastik atık oluşturuyor.

Her iki seçenek de doğru uygulandığında yeterli koruma sağlıyor. Kapalı hangar ortamı; ikisine de gerek duymadan benzer kolaylıklar sunuyor.

Kışın Aylık Kontrol

Haul-Out sonrası tekneyi tamamen bırakmayın:

Ay başında: Güverteye çıkın, brandanın durumunu ve halat bağlantılarını kontrol edin
Fırtına sonrası: Branda kayması veya yırtılma kontrolü
Ocak–Şubat: Tekne içine girerek nem, küf ve olası su sızıntısı değerlendirmesi yapın
Mart: Akü şarj seviyelerini kontrol edin; suya iniş öncesi boş akü = sürpriz

Sezon Sonunda Haul-Out Maliyetleri

Türkiye marinalarında kaba fiyat bandı (2025 itibarıyla):

Tekne Boyu	Haul-Out (kalkış + döşeme)	Aylık Kışlık Yer
9–11 m	5.000–10.000 ₺	3.000–6.000 ₺/ay
11–14 m	9.000–18.000 ₺	5.000–10.000 ₺/ay
14–18 m	16.000–35.000 ₺	9.000–18.000 ₺/ay
18 m+	30.000 ₺ ve üzeri	15.000 ₺+ /ay

Anti-fouling boya ve işçilik; haul-out fiyatlarına dahil değil. Boya maliyeti boyut ve kat sayısına göre 8.000–40.000 ₺ arasında değişiyor.

Osmozis: Tespit ve Tedavi

Fiberglas teknelerde su emilimi zamanla laminata ulaşıyor; bağlayıcı reçine parçalanıp kabarcık oluşuyor. Bu süreç "osmozis" adıyla biliniyor.

Osmozis Nasıl Tespit Edilir?

Karina yüzeyinde küçük kabarcıklar veya şişkinlikler
Toplu iğne ile delmede sıvı çıkışı
Nem ölçer (moisture meter) ile %70 üzeri nem okuması

Osmozis Tedavi Süreci

Osmozis ciddi vakalarda kapsamlı müdahale gerekiyor; bu süreci atlamak uzun vadede daha büyük yapısal soruna yol açıyor.

Soyma: Tüm anti-fouling ve alt kaplamalar kaldırılıyor; karton/şerit soyma diskler veya mekanik rendeleme
Kurutma: Karina nem içeriği %15-20'nin altına düşünceye kadar bekleme — bu 6–12 haftayı alabilir; bazı marinalarda ısıtmalı çadır kullanılıyor
Bariyer kürü: 5–7 kat epoksi primer uygulaması; her katı tam kürlendikten sonra. Bu bariyerin en az 500 mikron kalınlıkta olması öneriliyor
Anti-fouling tatbiki: Epoksi bariyer yeterince sertleştikten sonra

Süre: Hafif vakalar için 2–3 hafta; ağır vakalar için 8–12 hafta.

Önlem: Kışın tekneyi karaya almak ve karina difüzyonuna izin vermek; osmozis gelişimini yavaşlatıyor. Su altında kapalı tutarak kışlayan tekne; osmozis için daha elverişli ortam sunuyor.

Haul-Out Sonrası Çarpışma veya Karaya Oturma Değerlendirmesi

Sezon boyunca tekne bir çarpışma geçirdiyse veya karaya oturma yaşandıysa; haul-out sıradan bakımın ötesinde yapısal inceleme gerektiriyor.

Kontrol noktaları:

Keel bağlantı boltları: Keel kayması veya gevşeme fiberglas teknelerde ciddi güvenlik riski
Gövde-güverte birleşim bölgesi: Çarpma sonrası açılma veya reçine kırığı
Laminat derinliği: Yapısal hasar için kompozit uzman değerlendirmesi
Şaft eğriliği: Grounding sonrası şaft düz mü? Dial gauge ile kontrol; 0.003 inç eğriliği aşınırsa değişim gerekli

DIY Boya mı, Profesyonel mi?

Haul-Out'ın en büyük maliyet kalemlerinden biri boya + işçilik. Kendi boyayabilirsiniz; ama bazı ön koşullar var.

DIY için uygun koşullar:

Marina self-work (kendi çalışma) iznine izin veriyor
Kişisel koruma ekipmanı (PPE): solunum maskesi P100, nitril eldiven, gözlük
Anti-fouling boyalar zehirli; deri ile temas ve inhalasyon riski ciddi
Yeterli süre: 2–3 gün boya işlemi için planlayın

Profesyonele bırakın:

Osmozis bariyer işlemi (5–7 kat epoksi hassas uygulama)
Güverte boyası veya non-slip yüzey yenileme
Zımparalama makineleriyle büyük yüzey soyma

Marina bazı bölgelerde yalnızca yetkili personele boya uygulaması izni veriyor; sorgulamadan önce çalışma terminalini okuyun.

Çalışma Süresi ve Planlama Takvimi

Hafta	İşlem
-2 hafta	Marina rezervasyonu ve çalışma izni teyidi
-1 hafta	Tekne hazırlığı, su tankı boşaltma
Haul-Out haftası	Karina muayenesi, motor yağı, impeller
+1 hafta	Anti-fouling boya (kurutma + katlar)
+2–3 hafta	Osmozis tedavisi (gerekirse)
Suya iniş haftası	Son kontroller, anot, güverte muayenesi

Bu tablo en kapsamlı hakuout senaryosu için. Rutin haul-out genellikle 7–10 günde tamamlanıyor.

Sezon Sonu Haul-Out'ta Sık Yapılan Hatalar

Deneyimli yatçılar bile bazı aşamalarda zamanla alışkanlık yanılgılarına düşüyor. En yaygın hatalar:

1. Aküleri boş bırakmak: Kışı deşarjlı geçiren akü, iç hücrelerde sülfasyon gelişiyor ve kapasitesi kalıcı olarak düşüyor. Trickle charger veya güneş panelli bakım şarjcısı; yatırımını kısa sürede amorti ediyor.

2. WC ve boru sistemlerini temizlemeden kapatmak: Kalan organik artıklar kış boyunca boru iç yüzeyinde yapışkan karbonata dönüşüyor. Sezon başında WC akamıyor — bazen boru değişimi gerekiyor. Çözüm: tahliye + tatlı su yıkama + WD-40 veya marine boru koruyucu.

3. Motor soğutma suyunu kontrol etmemek: Tatlı su soğutma sistemi olan motorlarda antifriz/su oranını kontrol etmemek; özellikle iç Ege ve Akdeniz'de nadiren de olsa don riski oluşturur. Ağır hasara yol açan çatlak bloklar; basit bir antifriz takibi ile önlenebiliyor.

4. Branda altında hava sirkülasyonu bırakmamak: Tamamen sıkı brandaşı altında yoğuşma birikip kuru çürümeye veya küfe zemin hazırlıyor. Brandanın ön veya arkasında 10–15 cm açık bölge bırakın.

5. Güverte ekipmanlarını sökmeden bırakmak: VHF anten, boru montajlı olta tutacakları, cockpit masa veya gölgelikler — branda kurulumu sırasında çıkan veya yırtılan aksesuarlar değiştirilirken beklenmedik maliyet çıkıyor. Söküp içe alın.

Haul-Out'ta İncelenecek Ek Sistemler

Sintine (Bilge)

Sintine pompasının çalışıp çalışmadığını test edin; şamandıra (float switch) kuruyken tetikleme yapıyor mu?
Sintine içindeki yağlı pisliği temizleyin; yağ ayrıştırıcı veya emici bez ile — doğrudan denize boşaltmak yasak
Sintine hortumlarını ve geri dönüş valfini kontrol edin

Güverte Donanımı

Ştrayla ve baştakarya baskılarını kontrol edin; ısı değişimiyle gevşeme olmuş olabilir
Dirişlerin (shrouds) paslanmaz tahliyeci (swageless) bağlantılarını muayene edin; fıtıl açılması tehlikeli
Fener veya yön ışıkları soğuk havalarda lens çatlıyor; kışa kapalı kapakla bırakın

Su Geçişleri (Through-Hulls)

Her bir seacock'u sezon sonunda tutarına göre açıp kapatın; sıkışanları denizcilik gresıyla muamele edin
Haul-Out'ta daha kolay: kapalı konumda iken conta ve O-ring kontrolü yapın; sızma varsa kit değişimi

Sonuç

Haul-Out; teknenizin sağlığını değerlendirmek için yılın en kritik fırsatı. Su altında görünmeyen sorunlar — osmozis, anot aşınması, brakis oynaklığı — ancak karaya alındığında tespit edilebiliyor. Kapsamlı bir kontrol listesiyle haul-out dönemini yönetmek; uzun vadede hem teknenizin değerini koruyor hem de beklenmeyen teknik arızanın önünü kesiyor.