Tekne Sigortası Rehberi: Türkiye'de Kapsamlı Koruma

Bodrum'da bir marina akşamı: kalabalık çift sıra yanaşmada bir motor yat manevra sırasında komşu yelkenlinin bordasına çarpar. İki tekne arasında yaklaşık 45.000 € hasar oluşuyor. Motor yatın sahibi sigortasız, yelkenlinin sahibi ise poliçe kapsamını bilmiyor. Sonraki altı ay avukat süreciyle geçiyor.

Bu hikâye her yaz Türkiye marinalarında farklı versiyonlarıyla yaşanıyor. Tekne sigortası, denizde olabilecek kazaları, hasarları ve hukuki sorumlulukları güvence altına almanın en temel yoludur — ama yalnızca doğru yapılandırılmışsa. Bu rehber temel kavramları, Türkiye'ye özgü gereklilikleri ve poliçe seçerken sormanız gereken soruları net biçimde açıklıyor.

Türkiye'deki Yasal Zorunluluk

Türkiye'de tekne sahipleri için yasal olarak zorunlu tek sigorta türü, üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortasıdır. Bu sigorta; başkasına verilen bedensel zarar veya maddi hasar durumunda tazminat yükümlülüğünü karşılar.

Kapsam limiti poliçeden poliçeye değişir; ancak yoğun marina trafiği düşünüldüğünde minimum limitler çoğu zaman yetersiz kalır. 1 milyon TL limitli bir sorumluluk poliçesi, büyük bir kaza durumunda gerçek hasarı karşılamayabilir. Limit seçimini günümüz tekne değerleri ve marina yoğunluğuyla orantılı tutun.

Temel Sigorta Türleri

1. Tekne Kasko Sigortası

Teknenin kendisini kapsayan en kapsamlı sigorta türüdür. Aşağıdaki olayları karşılar:

Çarpışma, çatışma hasarı
Yangın ve patlama
Fırtına ve doğal afet hasarı
Hırsızlık ve vandalizm
Motor arızası (bazı poliçelerde ek prim ile)
Tekne yükleme/boşaltma sırasında eksiyam hasarı

Sigorta değeri (Sum Insured): Güncel piyasa değerini yansıtmalıdır. Eksik sigortalamanın (underinsurance) mümkün zarar durumunda ciddi maliyeti vardır: Tekne 300.000 € değerindeyken 200.000 €'ya sigortalıysa ve 60.000 € hasar oluşursa, sigorta şirketi yalnızca 40.000 € öder (oransal kural). Her iki yılda bir eksper değerlemesi yaptırılması önerilir.

Akredite/agreed değer poliçesi: Bazı şirketler, hasar durumunda anlaşılan sabit değer üzerinden ödeme yapan "agreed value" poliçesi sunar. Bu seçenek, tartışmalı değerleme riskini ortadan kaldırır.

2. P&I (Protection & Indemnity) Sigortası

Yat sigortacılığında P&I, üçüncü şahıs sorumluluk sigortasının daha geniş bir biçimidir. Kapsam şunları içerir:

Üçüncü kişilerin bedensel yaralanma veya ölümü
Komşu tekne veya marina tesislerine verilen hasar
Kirlilik (yakıt sızıntısı, akaryakıt dökülmesi)
Kurtarma maliyeti yükümlülükleri
Hukuki savunma masrafları

Yoğun charter, liveaboard veya uzun offshore seyir planlarınız varsa kasko poliçenize ek olarak ayrı bir P&I poliçesi değerlendirilebilir.

3. Mürettebat ve Yolcu Sigortası

Tekne üzerindeki kişileri kapsar; kasko poliçeleri genellikle mürettebat ve yolcuları kapsam dışında bırakır ya da çok sınırlı tutar. Ticari charter yapılan teknelerde yasal yükümlülük olabilir. Özel kullanımda da özellikle yabancı misafir veya charter kiracısı alınıyorsa bu kapsamı değerlendirin.

4. Kurtarma ve Çekme (Salvage & Towage)

Karaya oturma, motor arızası veya başka acil durumlarda çekme ve kurtarma hizmeti maliyetleri çok yüksek olabilir. Bazı kasko poliçeleri bu masrafları kapsar; ancak tavan limit bazen gerçek maliyetin çok altında kalır. Poliçenizde salvage kapsamı limitini mutlaka kontrol edin. Özellikle Bodrum, Marmaris ve İstanbul çevresinde özel kurtarma firmalarının saatlik ücretleri 1.000–3.000 € arasında değişebilir.

Poliçe Şartları ve İnce Noktalar

Navigasyon Bölgesi (Navigation Area / Warranty)

Sigorta covenantı, teknenin hangi coğrafi sınırlar içinde faaliyet gösterebileceğini belirler. Bu sınırın dışına çıkılması durumunda hasar talebi reddedilebilir. Türkiye kıyıları için kullanım planınıza göre seçenekler:

Plan	Navigasyon Bölgesi	Notlar
Yalnız Ege/Akdeniz	İç navigasyon (Türkiye kıyıları)	En düşük prim
Yunan adaları dahil	Ege + Yunanistan	Küçük ek prim
Batı Akdeniz	Doğu Akdeniz + Adriyatik	Orta prim
Avrupa/offshore	Genişletilmiş	Yüksek prim

Sezonda gideceğiniz en uzak noktayı baştan belirleyin ve navigasyon bölgenizi ona göre seçin.

Muafiyet (Deductible / Excess)

Her hasar talebinde sizin ödediğiniz ilk kısımdır. Yüksek muafiyet = daha düşük prim; düşük muafiyet = daha yüksek prim.

Örnek hesap:

Tekne değeri: 200.000 €
Yıllık kasko primi %1: 2.000 €
Muafiyet: 2.500 € olarak belirlenirse küçük hasarları sigorta yerine kendiniz karşılarsınız

Genel kural: Karşılayabileceğiniz kadar yüksek muafiyet seçin; bu, primden anlamlı tasarruf sağlar.

Kullanım Amacı Beyanı

Poliçede belirtilen kullanım amacı dışında kullanım, hasarın reddine yol açar. Önemli senaryolar:

Özel kullanım: En standart kategori; aile, arkadaş seyiri
Charter (kiralama): Ücretli kiralama yapılıyorsa mutlaka beyan edilmeli; aksi hâlde hasar reddedilir
Yarış/regata: Bazı poliçelerde ek prim veya yarış muafiyeti uygulanır
Liveaboard: Tekne üzerinde devamlı ikamet; bazı şirketler ek muafiyet talep eder

Beyan dışı kullanım, sigorta hukukunda "hile" sayılabilir ve tüm poliçenin iptaliyle sonuçlanabilir.

Tekne Yaşı ve Surveyor Raporu

Belirli yaştaki tekneler (genellikle 15 yıl+) sigorta için güncel survey (muayene) raporu gerektirir. Surveyor, teknenin yapısal durumunu, elektrik ve yakıt sistemlerini, emniyet ekipmanını değerlendirir. Rapor hem sigorta hem de satış süreçlerinde kilittir.

Prim Hesabı: Neyi Etkiler?

Türkiye'de tekne kasko primi aşağıdaki faktörlere göre belirlenir:

Faktör	Etki
Tekne değeri	Doğrudan orantılı
Tekne yaşı	Yaşlı tekne = yüksek risk prim
Tekne tipi	Ahşap / fiberglas / alüminyum fark eder
Navigasyon bölgesi	Geniş bölge = yüksek prim
Mürettebat deneyimi	Lisans, deneyim belgesi prim düşürür
Hasar geçmişi	Önceki hasarlar prim artırır
Muafiyet tutarı	Yüksek muafiyet prim düşürür

Tipik aralıklar (2025 itibarıyla gösterge):

12 m fiberglas yelkenli, Türkiye iç navigasyon: Tekne değerinin %0,8–1,2'si / yıl
12 m motor yat, charter dahil: %1,2–1,8 / yıl
15+ yıllık tekne, geniş navigasyon: %1,5–2,5 / yıl

Primler TL veya EUR bazında düzenlenebilir; kur değişimlerini göz önünde bulundurun.

Türkiye'de Sigorta Yapan Kurumlar

Yerel şirketler arasında marine sigorta birimi bulunan Aksigorta, Allianz Türkiye, Sompo Sigorta ve Anadolu Sigorta öne çıkar. Brokerler üzerinden alınan poliçeler daha geniş karşılaştırma ve müzakere imkânı sunar.

Uluslararası alanda Türkiye kıyılarında seyir eden teknelere hizmet veren isimler: Pantaenius (Almanca ve İngilizce poliçe), GJW Direct (İngiliz), Markel Marine (Amerika kaynaklı). Özellikle Türkiye dışındaki seyirler veya yabancı bayraklı yatlar için bu isimler değerlendirilebilir.

Hasar Bildiriminde Süreç

Olay anında: Fotoğraf ve video çekin. Karşı tarafın tekne adı, çağrı işareti, sahibinin adı ve iletişim bilgilerini not edin. Mümkünse tanıkların bilgilerini alın.
En geç 24–48 saat içinde: Sigorta şirketine veya brokerinize bildirin; gecikme tazminat hakkınızı etkileyebilir.
Onarımdan önce: Sigorta şirketinin eksperi tekneyi görmeden onarım başlatmayın; aksi hâlde hasar belgelenemez.
Eksper atanması: Şirket, bağımsız bir eksper (surveyor) görevlendirir. Gerekirse bağımsız ikinci bir eksper tutabilirsiniz.
Evrak: Tekne belgeleri, lisans, hasar tutanağı ve fotoğraflar talep edilir. Bu belgeler önceden hazır olmalıdır.

Sigorta Şirketi Seçerken Sorulacak 7 Soru

Marine sigorta konusunda özelleşmiş mi yoksa genel sigortacı mı?
Hasar ihbarı sürecinde Türkçe destek sunuluyor mu?
Navigasyon bölgesi kısıtlamaları neler?
Salvage (kurtarma) ve towage (çekme) kapsamı var mı, limiti ne?
Charter veya liveaboard kullanım ek prim ile mümkün mü?
Yarış muafiyeti uygulanıyor mu?
"Agreed value" poliçesi seçeneği var mı?

İyi bir sigorta brokerı, bu soruların yanıtlarını birden fazla şirketten karşılaştırmalı olarak sunabilmelidir. Yılda 15 dakika harcayarak poliçenizi güncellemek, bir kaza sonrası aylarca süren anlaşmazlığın önüne geçer.

Kışlama Dönemi Sigortası

Türkiye'de tekneler genellikle Kasım–Nisan arasında karada veya marinada kışlar. Bu dönemde sigorta gereksinimi farklılaşır.

Karada kışlama: Deniz kazası riski kalkmış olsa da çeşitli riskler devam eder: hırsızlık, vandalizm, fırtına hasarı (vinç noktası). Kasko poliçenizin kara koşullarında da geçerli olduğunu teyit edin.

Marina kışlaması: Fırtına hasarı, komşu tekneden gelecek hasar ve sel riski mevcut. Marina çoğu zaman kendi sigortasıyla sorumluluğu reddeder; tekne sahibinin sigortalı olması şart.

Kışlama indirimi: Bazı sigorta şirketleri, navigasyon sezonunu daraltırsanız prim indirimi sunabilir. Mayıs–Ekim seyirli bir polite, yıl boyu geçerli poliçeden daha ucuz olabilir.

Charter Geliri ve Vergisel Boyut

Tekneyi charter amacıyla kiraya veriyorsanız, sigorta açısında ek boyutlar devreye girer:

Ticari kullanım beyanı: Özel kullanım poliçesi, charter faaliyetini kapsamaz. "Ticari kullanım" veya "charter dahil" ibaresi poliçede açıkça yer almalıdır.
Charter operatörü sorumluluğu: Bir charter şirketi üzerinden kiralamada sigorta sorumluluğu charter şirketine geçebilir; ancak bu durumu yazılı sözleşmeyle teyitleyin.
Kiracı hasarı: Kiracı mürettebatın verdiği hasar (örneğin manevra kazası) bazı poliçelerde ayrı muafiyet kapsamında işlenir.

Türkiye'de teknesini charter için kullandıran sahipler, Liman Başkanlığı mevzuatı gereği ticari yat izni alması ve ticari tekne sigortası yaptırması konularında dikkatli olmalıdır.

Yabancı Bayraklı Tekneler

Türkiye'de seyreden yabancı bayraklı tekneler (genellikle Kıbrıs, Malta veya İngiltere bayraklı) sigorta açısından özel durum oluşturur:

Türkiye karasularında geçerli olacak şekilde düzenlenmeli
Türkiye Sahil Güvenlik denetiminde ibraz edilebilecek Türkçe sigorta poliçesi veya onaylı çevirisi önerilir
Avusturya veya Alman sigorta poliçeleri denetime girdiğinde güçlük çıkarabilir; uluslararası aracı broker kullanmak kolaylaştırır

Sigorta ve Acil Durum: Koordinasyon

Kaza veya acil durumda sigortacınıza bildirimin yanı sıra şu koordinasyonu sağlayın:

Sahil Güvenlik veya Liman Başkanlığı kaza tutanağı talep edin — bu belge tazminat sürecinde temel kanıt
Karşı tarafın sigorta poliçesini ve ruhsatı fotoğraflayın
Marinadaysa marina müdürlüğünden yazılı olay kaydı alın
Büyük hasar durumunda sigorta şirketiniz bir eksper atarken bağımsız eksper de tutabilirsiniz — ekstra maliyet ama haksız ekspertiz kararı riskini azaltır

Tekne sigortası, denizde olabileceklere karşı en akıllıca hazırlıktır. Düşük primli ama eksik kapsamlı bir poliçe yerine teknenizin gerçek değerini, kullanım amacını ve bölgesini doğru yansıtan kapsamlı bir poliçe tercih edin. Marina parkında güvende olan tekne bile, yazılı bir güvenceden yoksun olduğunda gerçek anlamda korumasızdır.