Türkiye'de Yabancı Tekne Mevzuatı: Transit Log Tam Rehberi

Her yıl binlerce yabancı bayraklı gezi teknesi ve yat; Ege, Akdeniz ve bazen Marmara veya Karadeniz kıyılarını keşfetmek amacıyla Türkiye sularına giriyor. Bu deniz araçlarının Türk karasularında yasal olarak bulunabilmesi; belirli gümrük ve idari prosedürlere uyumu gerektiriyor. Bu rehber; yabancı bayraklı tekne sahiplerinin Türkiye'ye girişten çıkışa kadar geçecekleri tüm aşamaları sistematik biçimde ele alıyor.

Transit Log Nedir?

Transit log; Türkiye Gümrük İdaresi ve Liman Başkanlığı tarafından düzenlenen, yabancı bayraklı teknenin Türk karasularında yasal olarak bulunmasını ve belirli seyir haklarını güvence altına alan resmi belgedir.

Hukuki temeli:

4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında yabancı taşıtların geçici kabulü
Yat Turizmi Yönetmeliği; çarter ve seyir sınırlamalarını düzenliyor
Pasaport Kanunu; yabancı uyruklular ve Türk vatandaşı yabancı bayraklı tekne sahipleri için

Transit logda bulunan bilgiler:

Teknenin tescil numarası, bayrağı, ağırlığı, uzunluğu
Mürettebat/yolcu listesi (ad, pasaport numarası, milliyet)
Ziyaret edilmesi öngörülen liman ve koylar
Geçerlilik tarihi

Türkiye'ye Denizden Giriş: Adım Adım

Adım 1: Yetkili Giriş Limanı Seçimi

Türkiye'ye yalnızca resmi gümrük limanlarından giriş yapılabilir. Doğrudan bir koya veya gümrük dışı bir bölgeye giriş; kaçakçılık sayılıyor.

Başlıca yetkili giriş limanları:

Bölge	Giriş limanları
Ege güney	Bodrum, Marmaris, Fethiye, Göcek, Kaş
Ege orta	Kuşadası, Çeşme, İzmir
Akdeniz	Antalya, Finike, Alanya, Mersin
İstanbul dahil Marmara	İstanbul (Kalamış, Ataköy, Pendik)
Karadeniz	Trabzon, Samsun

Adım 2: Q Bayrağı

Türkiye karasularına girdiğiniz anda — henüz denetimden geçmeden — "Q" (Quebec) bayrağı çekin. Sarı renkteki bu bayrak; "Gümrük ve sağlık denetimini bekliyorum, tüm personel teknede" anlamına geliyor. Q bayraksız giriş; usule aykırı kabul ediliyor.

Adım 3: Limana Giriş ve Bekleme

Giriş limanına bağlayın. Görevliler gelene kadar tekneden ayrılmayın — tam anlamıyla. Limana ulaştığınızda VHF Kanal 16'dan çağrıda bulunup Kanal 12'ye geçmek marina standartı; aynı zamanda gümrük ve sahil güvenlikle iletişim.

Adım 4: Belgeler

İncelenmek üzere hazır bulundurulması gereken belgeler:

Tekne belgeleri:

Tescil sertifikası (Registration Certificate / Vessel Documentation)
Gemi belgesi veya CG-1270 muadili (bayrağa göre değişir)
Sigorta belgesi (en az 3. şahıs sorumluluk poliçesi)

Kaptan belgesi:

Geçerli kaptan lisansı (bayrak devletinin verdiği veya tanıdığı)

Mürettebat/yolcu:

Tüm kişilerin pasaportları
Türkiye vizesi veya vize muafiyeti durumu (Schengen veya ikili anlaşmalar)

Adım 5: Denetim

Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli ile Gümrük İdaresi görevlileri tekneyi ziyaret ederek belgeleri inceliyor. Sağlık denetimi (seyahat edilen ülkelere bağlı olarak) gerekebilir.

Adım 6: Transit Log Düzenlenmesi

Belgeler uygunsa transit log basılıp mühürleniyor. Transit log; tekne hareketlerinin kayıt defteri görevini de görüyor — her limanda check-in yapıldığında üzerine damga atılıyor.

Transit Log Süresi ve Uzatma

Standart geçerlilik: 1 yıl

Uzatma seçenekleri:

Çıkış-giriş yöntemi: Türkiye'yi terk edip hemen geri dönerseniz; yeni transit log düzenleniyor (en çok başvurulan yöntem)
Türkiye içinde uzatma: Yerel Gümrük Müdürlüğü'ne başvuru; ek 6 ay mümkün — ancak her gümrük müdürlüğünde aynı esnek uygulanmıyor; önceden araştırın
Kışlama: Marinada kışlama için gümrük gözetimindeki depolama (bonded storage) seçeneği; tekne gümrük altında bekler, teknik olarak Türkiye'yi terk etmiş sayılmaz

Türkiye İçi Seyir (After Transit Log)

Transit log aldıktan sonra Türkiye'nin her yetkili limanına serbestçe gelip gidebilirsiniz.

Check-in/check-out prosedürü:

Check-in: Yeni bir limana geldiğinizde liman yetkilileriyle veya marina görevlisiyle işlem yapın; transit log mühürlenecek
Check-out: Türkiye'yi terk etmeden önce son bulunduğunuz limanda gümrük çıkışı yapın

Bazı küçük koylar ve balıkçı limanları yasal check-in noktası değil; resmi marina veya liman kullanılması öneriliyor.

Çarter Kısıtlamaları

Transit log kapsamındaki yabancı bayraklı tekne; Türkiye iç pazarında ücretli çarter yapamaz. Bu kural; Yat Turizmi Yönetmeliği kapsamında sıkı biçimde uygulanıyor.

Yasak kapsamı:

Türkiye'de yolcu alıp Türk limanları arasında ücret karşılığı seyir
Başkasının teknesini Türkiye içinde ticari amaçlı kullanmak

İstisna:

Bareboat charter yapısında; yani tekneyi mürettebatsız kiralayan kişi kendi kaptanıyla kullanıyorsa durum gri alan. Ancak bu yapı bile Türk denizcilik hukukçusu olmadan kurulmaz.
Tekne sahibi veya kiracı kendi mürettebatsız tatilini yapıyorsa charter değil; bu tamamen serbest.

İhlal sonuçları: Kaçak çarter tespitinde tekneye el koyma riski yüksek; para cezaları önemli. Türk çarter sektörünün şikayetleri üzerine denetime katılım son yıllarda arttı.

Vergi Muafiyeti Süresi

Yabancı bayraklı tekne; transit log süresince Türkiye'de geçici ithalat rejiminde bulunuyor. Bu; normalde ödenmesi gereken gümrük vergisi ve KDV'den muafiyet anlamına geliyor. Muafiyet süresi transit log geçerliliğiyle örtüşüyor.

Süre aşımı: Transit log süresi dolarken Türkiye'de bulunan tekne; gümrük ihlali oluşturuyor. Vergi borcu, para cezası ve tekneye el koyma belgelenmiş sonuçlar arasında.

Ege'de Türkiye-Yunanistan Seyri

Ege'de en popüler rota; Türk ve Yunan sahilleri arasında gidip gelmek. Her geçişte dikkat edilmesi gerekenler:

Türkiye'den Yunanistan'a:

Transit logda çıkış kaydı yapın (check-out)
Yunanistan gümrük limanına gidin (Rodos, Kos, Midilli gibi)
Schengen vize durumunuzu kontrol edin

Yunanistan'dan Türkiye'ye dönüş:

Yeni transit log veya mevcut logun güncellenmesi
Eğer eski transit log hâlâ geçerliyse; giriş limanında check-in ile devam edilebilir

Önemli not: Türkiye; belirli Yunan adaları ve giriş limanlarına yönelik özel kısıtlamalar uygulayabilir. Güncel diplomatik tablo ve kısıtlamalar için Dışişleri Bakanlığı veya yerel liman başkanlığına danışın.

Türk Vatandaşı Yabancı Bayraklı Tekne

Türk vatandaşı olmakla birlikte yabancı bayraklı tekneye sahip olanlar; yasada özel muamele görüyor:

Türk vatandaşı sahipli yabancı bayraklı tekne; 1 yıldan uzun Türkiye'de tutulunca gümrük vergisine tabi tutulabiliyor
Bu nedenle birçok Türk yatçı ya tekneyi Türk bayraklı kaydettiriyor ya da yılda en az bir kez Türk karasularından çıkıp giriş yeniliyor

Sahil Güvenlik ile İlişki

Türkiye'de deniz güvenliği ve denetim; Sahil Güvenlik Komutanlığı (Coast Guard Command) tarafından yürütülüyor. Aktif devriye; özellikle yoğun yaz sezonunda Ege ve Akdeniz'de belirgin.

VHF Kanal 16: Uluslararası tehlike ve çağrı kanalı; her zaman açık tutulmalı. Sahil Güvenlik acil: 158 (denizden ücretsiz)

Kışlama ve Uzun Dönem Konaklama

Yabancı bayraklı tekne; marinada transit log kapsamında kışlayabilir. Uygulamada bazı marinalar "bonded storage" yani gümrük gözetimindeki depolama sunuyor; tekne gümrük altında beklediğinden transit log zaman sayılmıyor (veya donduruluyor). Ancak bu uygulama; marinadan marinaya ve gümrük müdürlüğünden gümrük müdürlüğüne farklılaşıyor. Önceden netleştirin.

Transit Log ile Bağlama ve Demirhan Hakları

Transit loglu tekne; Türkiye'nin belirli koylara veya marinaya bağlanmasında kısıtlamaya tabi değil — yani kural olarak istediğiniz koya demirleyebilirsiniz. Ancak bazı ÖÇKB (Özel Çevre Koruma Bölgesi) sularında demir atma sınırlamaları var; bu COLREGS veya transit log değil, çevre mevzuatı kapsamında.

Özel konumlar:

Gökova Körfezi: Bazı koylar yalnızca bağlama boyu için ayrılmış
Fethiye-Göcek ÖÇKB: Kumluklarda demir atma kısıtlamaları
Dalyan/İztuzu kıyısı: Caretta caretta yuvalama koruması kapsamında kısıtlama

Transit log sahibi olsanız da bu çevre kurallarına uyumunuz şart.

Tekne Arızası ve Zorunlu Liman

Denizde arıza, seyir güvenliği riski veya tıbbi acil nedeniyle "zorunlu liman" (portu refuge) kuralı uygulanabiliyor. Uluslararası deniz hukukunda; herhangi bir bayraktaki tekne can ve mal güvenliği gereği herhangi bir ülkeye sığınabilir.

Türkiye'de bu durumda:

Sahil Güvenlik'i VHF Kanal 16'dan haberdar edin
Acil durum gerçekleştikten sonra Liman Başkanlığı'na raporlama
Normal koşulda zorunlu olmayan limana girişte transit log kapsamlı değişiklik yapılması gerekebilir; yetkililere durumu açıklayın

Turistik Yat Vizesi ve Pasaport Kontrolü

Tekne mürettebatı ve yolcuları; kişisel olarak vize koşullarına tabi. Teknenin transit logu; kişisel vize yerine geçmiyor.

Türkiye'nin vize politikası (ülkeye göre değişiyor):

Birçok Avrupa ülkesi vatandaşları; Türkiye'ye 90 gün / 180 gün kuralı dahilinde vizesiz giriyor
Vize gerekiyorsa; e-Vize (www.evisa.gov.tr) veya konsolosluk ön koşul
Limanlar; giriş/çıkış damgasını Liman Başkanlığı + Göç İdaresi kanalıyla düzenlediğinde pasaport kontrolü aynı anda gerçekleşiyor

Kayıp Belge ve Acil Durum

Transit logunuzu kaybederseniz — ya da hasar görürse:

Bağlı bulunduğunuz Gümrük Müdürlüğü ya da Liman Başkanlığı'na bildirin
Mümkünse tekne tescil sertifikası ve kaptan belgenizi hazır bulundurun
Yeni transit log düzenlenmesi mümkün; ancak süreç biraz uzayabilir

Bu nedenle transit logun bir fotokopisini dijital ortamda (bulut depo veya e-posta) saklamak iyi uygulama.

Mürettebat ve Yolcu Değişikliği Prosedürü

Türkiye'deyken tekneye yeni kişi alırsanız ya da biri ayrılırsa; transit log güncellenmesi gerekiyor.

Prosedür:

En yakın Liman Başkanlığı ya da yetkili gümrük müdürlüğüne gidin
Ayrılan kişinin pasaportu çıkış damgası için göç idaresinden işlem görür
Yeni gelen kişinin giriş işlemi; aynı anda düzenlenir
Transit log üzerindeki yolcu/mürettebat listesi güncellenir

Bu işlemi yapmadan yolcu değişikliği gerçekleştirmek; transit log kapsamı dışında yolcuyu "kayıt dışı" bıraktığından hem yasal risk taşıyor hem de acil sağlık, sigorta durumlarında sorun yaratabilir.

Giriş Saatlerine Dikkat: Bazı Limanlar Gece Hizmet Vermiyor

Türkiye'deki her liman 7/24 giriş kabul etmiyor. Resmi prosedür gerektiren giriş noktaları çoğunlukla mesai saatleriyle sınırlı; özellikle küçük balıkçı limanlarında gece giriş mümkün değil.

Gece gelirseniz ne yapmalı?

Marina dışında ya da demir üzerinde sabahı bekleyin
Q bayrağını çekin ve VHF Kanal 16'dan liman istasyonuna seslenin
Büyük liman kapıları genelde 08:00–17:00 saatleri; önceden kontrol edin

Bodrum, Marmaris, Çeşme, Kuşadası gibi büyük merkezlerde gece görevlisi mevcut; ancak küçük limanlarda bu garanti yok.

Transit Loglu Tekneyle Kışlama Maliyeti

Türkiye'de kışlayan yabancı bayraklı tekne için yıllık maliyet kalemleri:

Kalem	Açıklama
Marina yatış ücreti	Bölgeye ve tekne boyuna göre 800–3.000 € / yıl
Transit log gümrük işlemi	Düşük veya sembolik; marinalar genelde yardımcı oluyor
Bonded storage kaydı	Marinada yapılıyorsa ayrı bir belge masrafı minimal
Tekne bakım + haul-out	Değişken; filoya göre 500–2.000 €
Sigorta	Yıllık 500–1.500 € (tekne değerine göre)

Kışlama süresince tekne kapalı tutuluyorsa ve kara üzerinde ise; süre sayılmaya devam ediyor. Bir yılı aşmadan transit log yenilemek için çıkış-giriş prosedürü yapın.

Sık Sorulan Soru: Türk Vatandaşı Yabancı Bayraklı Tekneyle Girebilir mi?

Evet, girebilir. Ancak bu durumda bazı özel kurallar devreye giriyor:

Türk vatandaşı yabancı bayraklı tekneyle Türkiye'ye transit log alarak giriş yapabilir
Türk karasularını seyrederken ticari aktivite yapamaz (charter yasağı)
Türk limanları arasında kabotkaj yapması mümkün değil

Bu nedenle bazı Türk vatandaşları; tekne sahipliğini maliyet ve vergi avantajı için yabancı bayraklı tuttasa da seyir özgürlüğü Türk vatandaşı olmayanlardan daha kısıtlı.

Türkiye'de Transit Log Sistemi: Genel Değerlendirme

Türkiye; Akdeniz ve Ege'nin en gözde yatçılık destinasyonlarından. Transit log sistemi; karmaşık görünse de deneyimli yatçılara göre oldukça işlevsel işliyor. Yetkililer genellikle yardımsever; marinalar ise işlemlerde rehberlik ediyor. Sistemi önceden anlamak, giriş anında gereksiz bekleme ve endişeyi önlüyor.

Özet ipuçları:

İlk giriş limanı olarak büyük bir marina veya yetkili liman seçin
Q bayrağını hazır bulundurun; girmeden çekin
Tüm orijinal belgeleri (tescil, sigorta, kaptan lisansı, pasaportlar) erişilebilir tutun
Çarter yapmayacaksanız ve 1 yıl içinde çıkış yapacaksanız süreç oldukça sorunsuz

Sonuç

Türkiye; yabancı bayraklı teknelere kapılarını açık tutuyor. Ancak transit log sistemi; prosedürlerin bilinmesini ve kuralların takip edilmesini şart koşuyor. Giriş limanında doğru prosedür, geçerli belgeler ve çarter kısıtlamalarına duyarlılık; hem yasal güvence sağlıyor hem de güzel bir tatili olası ciddi sorunlardan koruyor. Şüphe duyduğunuzda yetkililere danışmak; her zaman en güvenli yol.